Trong các tranh chấp dân sự, hành vi lừa dối là một trong những căn cứ phổ biến để yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu. Tuy nhiên, việc chứng minh lừa dối trên thực tế gặp nhiều khó khăn do hành vi này thường được che giấu tinh vi. Trong bối cảnh đó, hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành nguồn chứng cứ đặc biệt quan trọng giúp cơ quan có thẩm quyền làm rõ ý chí thực sự của các bên, xác định có hay không hành vi gian dối khi xác lập giao dịch. Bài viết phân tích vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định hành vi lừa dối theo quy định pháp luật hiện hành.
1. Hành vi lừa dối trong giao dịch dân sự theo pháp luật
1.1. Khái niệm hành vi lừa dối
Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015, lừa dối trong giao dịch dân sự là hành vi cố ý của một bên hoặc của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch, từ đó xác lập giao dịch.
Lừa dối có thể thể hiện dưới nhiều hình thức như:
Cung cấp thông tin không đúng sự thật
Che giấu thông tin quan trọng
Tạo dựng hoàn cảnh giả để tác động đến ý chí bên còn lại
1.2. Hệ quả pháp lý của hành vi lừa dối
Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự được xác lập do bị lừa dối có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu theo yêu cầu của bên bị lừa dối.
Do đó, việc xác định có hay không hành vi lừa dối là yếu tố then chốt quyết định hiệu lực của giao dịch.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và giá trị pháp lý đặc biệt
2.1. Thành phần hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng bao gồm:
Phiếu yêu cầu công chứng
Dự thảo hợp đồng, giao dịch
Giấy tờ nhân thân của người yêu cầu công chứng
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản
Văn bản công chứng đã được ký kết
Các tài liệu liên quan khác
Toàn bộ hồ sơ này được lưu trữ thống nhất và có giá trị pháp lý lâu dài.
2.2. Giá trị chứng cứ của hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, các tình tiết trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ để:
Đối chiếu nội dung khai báo của các bên
Làm rõ trình tự, thủ tục công chứng
Xác định mức độ trung thực của thông tin cung cấp
>>> Xem thêm: Thay vì tự làm thủ tục rườm rà, nhiều người đã chọn Dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh để hoàn thành hồ sơ chỉ trong thời gian ngắn.
3. Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định hành vi lừa dối
3.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp làm rõ thông tin đã được công bố
Hành vi lừa dối thường gắn với việc cung cấp thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật.
Nội dung được công chứng viên kiểm tra và ghi nhận
Từ đó, cơ quan giải quyết tranh chấp có thể xác định liệu một bên có cố tình đưa ra thông tin gian dối hay không.
3.2. Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ xác định ý chí tự nguyện
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi được xác lập trên cơ sở tự nguyện.
Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện:
Việc công chứng viên đã giải thích quyền và nghĩa vụ
Thời điểm và điều kiện ký kết
Không có dấu hiệu ép buộc, nhầm lẫn rõ ràng tại thời điểm công chứng
Điều này giúp phân biệt giữa lừa dối thực sự và sự thay đổi ý chí sau giao dịch.
4. Hồ sơ công chứng lưu trữ trong hoạt động tố tụng
4.1. Căn cứ đối chiếu khi có yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu
Khi một bên cho rằng mình bị lừa dối, Tòa án sẽ căn cứ vào hồ sơ công chứng lưu trữ để:
Đối chiếu lời khai của các bên
Kiểm tra tính đầy đủ và hợp pháp của tài liệu
Xác định mức độ cẩn trọng của công chứng viên
Hồ sơ lưu trữ giúp hạn chế việc suy diễn chủ quan về hành vi lừa dối.
4.2. Vai trò phân định trách nhiệm pháp lý
Nếu có hành vi lừa dối, hồ sơ công chứng lưu trữ giúp làm rõ:
Chủ thể thực hiện hành vi gian dối
Phạm vi trách nhiệm của công chứng viên
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015
>>> Xem thêm: Bạn cần công chứng hợp đồng, di chúc hay giấy ủy quyền? Hãy dùng Dịch vụ công chứng ngay hôm nay.
5. Ví dụ minh họa thực tế
Một cá nhân ký hợp đồng mua bán nhà ở đã được công chứng. Sau đó, bên mua khởi kiện yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu với lý do bị lừa dối vì cho rằng nhà đang bị thế chấp.
Tòa án tiến hành trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ và xác định:
Giấy chứng nhận quyền sở hữu không ghi nhận đăng ký thế chấp
Bên bán không cung cấp thông tin gian dối tại thời điểm công chứng
Công chứng viên đã kiểm tra hồ sơ theo đúng quy định
Từ hồ sơ công chứng lưu trữ, Tòa án kết luận không có căn cứ xác định hành vi lừa dối và công nhận hiệu lực của hợp đồng.
6. Kết luận
Vai trò hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định hành vi lừa dối là hết sức quan trọng trong hoạt động xét xử và giải quyết tranh chấp dân sự. Hồ sơ công chứng lưu trữ không chỉ giúp làm rõ thông tin đã được công bố, ý chí tự nguyện của các bên mà còn là căn cứ pháp lý khách quan để bảo vệ giao dịch hợp pháp, hạn chế việc lợi dụng lý do lừa dối nhằm phủ nhận nghĩa vụ đã cam kết. Đây chính là nền tảng bảo đảm an toàn pháp lý và sự ổn định của các quan hệ dân sự theo pháp luật hiện hành.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
