Chuyển giao nghĩa vụ là một cơ chế pháp lý cho phép bên có nghĩa vụ chuyển trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ của mình cho người thứ ba theo thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật. Trong nhiều trường hợp, hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ được các bên lựa chọn công chứng nhằm tăng tính an toàn pháp lý và giá trị chứng cứ. Khi đó, thời điểm công chứng trong hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ trở thành mốc quan trọng để xác định phạm vi trách nhiệm, hiệu lực ràng buộc và thời điểm chấm dứt nghĩa vụ của bên chuyển giao. Việc xác định không đúng mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và thời điểm chuyển giao nghĩa vụ có thể dẫn đến tranh chấp phức tạp.
Cơ sở pháp lý điều chỉnh hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ
Các quy định pháp luật liên quan bao gồm:
“Điều 365 đến Điều 370 Bộ luật Dân sự 2015” về chuyển giao nghĩa vụ
“Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015” về thời điểm có hiệu lực của hợp đồng
“Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015” về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự
“Điều 5 Luật Công chứng 2024” về hiệu lực văn bản công chứng
Những quy định này là nền tảng để xác định khi nào nghĩa vụ được chuyển giao hợp pháp và thời điểm nào các bên phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.
Khái quát về thời điểm công chứng trong hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ
Công chứng có phải là điều kiện bắt buộc không?
Pháp luật dân sự không bắt buộc hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ phải được công chứng, trừ trường hợp:
Nghĩa vụ gắn liền với giao dịch mà pháp luật yêu cầu công chứng
Các bên có thỏa thuận công chứng
Do đó, thời điểm công chứng không mặc nhiên là điều kiện làm phát sinh hiệu lực của việc chuyển giao nghĩa vụ.
>>> Xem thêm: Thời gian xử lý hồ sơ khi dùngdịch vụ sổ đỏ có nhanh hơn tự làm không?
Phân biệt các mốc thời gian cần lưu ý
Trong hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ, cần phân biệt rõ:
Thời điểm giao kết hợp đồng
Thời điểm công chứng (nếu có)
Thời điểm chuyển giao nghĩa vụ
Thời điểm chấm dứt nghĩa vụ của bên chuyển giao
Nếu không xác định rõ, rất dễ xảy ra tranh chấp về việc “ai chịu trách nhiệm” tại từng thời điểm cụ thể.
Thời điểm công chứng và hiệu lực của việc chuyển giao nghĩa vụ
Thời điểm công chứng không đương nhiên là thời điểm chuyển giao nghĩa vụ
Theo “Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015”, hợp đồng có hiệu lực kể từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Do đó:
Việc công chứng chỉ xác nhận hình thức và nội dung tại thời điểm công chứng
Nghĩa vụ chỉ được chuyển giao tại thời điểm các bên thỏa thuận hoặc tại thời điểm pháp luật quy định
Nếu hợp đồng ghi nhận “nghĩa vụ được chuyển giao kể từ ngày công chứng”, thì thời điểm công chứng mới là mốc chuyển giao.
Trường hợp chuyển giao nghĩa vụ có điều kiện
Nhiều hợp đồng quy định việc chuyển giao nghĩa vụ:
Chỉ phát sinh khi bên có quyền đồng ý
Hoặc khi một điều kiện nhất định được đáp ứng
Trong trường hợp này, thời điểm công chứng:
Không làm phát sinh ngay việc chuyển giao
Chỉ là căn cứ xác định ý chí và cam kết của các bên tại thời điểm ký
>>> Xem thêm: Trường hợp người đứng tên sổ đỏ qua đời,hợp đồng mua bán nhà có còn hiệu lực?
Thời điểm công chứng và trách nhiệm của các bên liên quan
Trách nhiệm của bên chuyển giao
Nếu tại thời điểm công chứng:
Nghĩa vụ chưa được chuyển giao
Hoặc điều kiện chuyển giao chưa phát sinh
thì bên chuyển giao vẫn phải chịu trách nhiệm đối với bên có quyền.
Trách nhiệm của bên nhận chuyển giao
Bên nhận chuyển giao chỉ phải thực hiện nghĩa vụ kể từ:
Thời điểm chuyển giao có hiệu lực
Không phải mặc nhiên từ thời điểm công chứng
Việc xác định sai thời điểm này có thể dẫn đến tranh chấp về nghĩa vụ phát sinh trong giai đoạn “chuyển tiếp”.
Rủi ro pháp lý liên quan đến thời điểm công chứng
Rủi ro giao dịch bị vô hiệu
Nếu hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ được công chứng trong khi:
Chưa có sự đồng ý của bên có quyền
Chủ thể không đủ năng lực tại thời điểm công chứng
thì giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu theo “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”.
Rủi ro tranh chấp nghĩa vụ phát sinh trước và sau công chứng
Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp phát sinh do:
Nghĩa vụ vi phạm xảy ra gần thời điểm công chứng
Các bên tranh cãi việc vi phạm thuộc về bên nào
Trong các trường hợp này, thời điểm công chứng thường được viện dẫn như một căn cứ nhưng không phải lúc nào cũng là căn cứ quyết định.
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Hồ sơ công chứng lưu trữ có ý nghĩa quan trọng trong việc:
Xác định nội dung thỏa thuận chuyển giao nghĩa vụ
Chứng minh công chứng viên đã giải thích rõ quyền, nghĩa vụ
Là căn cứ xem xét trách nhiệm nghề nghiệp khi có tranh chấp
Ví dụ thực tiễn
Doanh nghiệp A chuyển giao nghĩa vụ thanh toán cho doanh nghiệp B theo hợp đồng được công chứng ngày 01/6. Tuy nhiên, hợp đồng quy định việc chuyển giao chỉ có hiệu lực sau khi bên có quyền là doanh nghiệp C chấp thuận bằng văn bản.
Ngày 05/6, nghĩa vụ thanh toán bị vi phạm trong khi doanh nghiệp C chưa chấp thuận. Tòa án xác định:
Thời điểm công chứng không làm phát sinh việc chuyển giao nghĩa vụ
Doanh nghiệp A vẫn phải chịu trách nhiệm đối với nghĩa vụ vi phạm
Kết luận
Thời điểm công chứng trong hợp đồng chuyển giao nghĩa vụ là mốc pháp lý quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng trùng với thời điểm phát sinh hiệu lực chuyển giao. Việc phân biệt rõ giữa thời điểm công chứng, thời điểm giao kết và thời điểm chuyển giao nghĩa vụ là điều kiện tiên quyết để bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên tham gia giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
