Trong thực tiễn, hợp đồng bảo hiểm chủ yếu được giao kết bằng văn bản theo mẫu của doanh nghiệp bảo hiểm và không bắt buộc công chứng trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, trong một số giao dịch đặc thù, các bên vẫn lựa chọn công chứng nhằm tăng giá trị chứng cứ và bảo đảm an toàn pháp lý. Khi đó, thời điểm công chứng trong hợp đồng bảo hiểm trở thành yếu tố quan trọng để xác định hiệu lực, trách nhiệm các bên và phạm vi rủi ro được bảo hiểm. Việc hiểu đúng vai trò pháp lý của thời điểm công chứng giúp tránh nhầm lẫn giữa thời điểm giao kết, thời điểm hiệu lực và thời điểm phát sinh trách nhiệm bảo hiểm.
Đặc thù pháp lý của hợp đồng bảo hiểm liên quan đến thời điểm xác lập
Hợp đồng bảo hiểm không mặc nhiên gắn với công chứng
Theo “Điều 12 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022”, hợp đồng bảo hiểm được giao kết bằng văn bản hoặc hình thức điện tử theo quy định pháp luật. Pháp luật không quy định công chứng là điều kiện bắt buộc đối với hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm.
Do đó, việc công chứng hợp đồng bảo hiểm chỉ mang tính:
Thỏa thuận tự nguyện của các bên
Yêu cầu từ giao dịch liên quan (ví dụ: bảo hiểm gắn với tài sản lớn, nghĩa vụ tài chính, hoặc hồ sơ tín dụng)
Phân biệt các mốc thời điểm trong hợp đồng bảo hiểm
Trong hợp đồng bảo hiểm thường tồn tại nhiều mốc thời gian khác nhau:
Thời điểm giao kết hợp đồng
Thời điểm công chứng (nếu có)
Thời điểm hiệu lực của hợp đồng
Thời điểm phát sinh trách nhiệm bảo hiểm
Việc nhầm lẫn giữa các mốc thời điểm này là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp.
Thời điểm công chứng và hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm
Thời điểm công chứng có quyết định hiệu lực hợp đồng hay không?
Theo “Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015”, hợp đồng có hiệu lực kể từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác.
Đối với hợp đồng bảo hiểm:
Thời điểm công chứng không mặc nhiên là thời điểm có hiệu lực
Hiệu lực hợp đồng phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng và quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm
Công chứng chỉ có giá trị xác nhận hình thức, ý chí và nội dung hợp đồng tại thời điểm công chứng.
Trường hợp thời điểm công chứng trùng hoặc không trùng thời điểm hiệu lực
Có thể xảy ra các tình huống:
Hợp đồng đã có hiệu lực trước khi công chứng
Hợp đồng chỉ có hiệu lực sau khi công chứng
Hợp đồng có hiệu lực tại một thời điểm khác do các bên thỏa thuận
Trong các trường hợp này, thời điểm công chứng đóng vai trò làm rõ ý chí xác lập nghĩa vụ, chứ không thay thế thỏa thuận về hiệu lực.
>>> Xem thêm: Quy trình chuẩn củadịch vụ làm sổ đỏ theo quy định pháp luật
Đối với doanh nghiệp bảo hiểm, thời điểm công chứng có thể bị viện dẫn để:
Yêu cầu xác định lại thời điểm giao kết hợp đồng
Tranh chấp về nghĩa vụ giải thích điều khoản bảo hiểm
Đánh giá tính minh bạch trong quá trình giao kết
Nếu hồ sơ công chứng ghi nhận không rõ ràng, nguy cơ tranh chấp càng cao.
Ví dụ thực tiễn
Một cá nhân ký hợp đồng bảo hiểm tài sản cho nhà xưởng và yêu cầu công chứng hợp đồng để phục vụ hồ sơ vay vốn. Hợp đồng ghi nhận thời điểm hiệu lực là sau 7 ngày kể từ ngày ký. Hợp đồng được công chứng ngay trong ngày ký.
Ba ngày sau khi công chứng, nhà xưởng xảy ra hỏa hoạn. Trong trường hợp này, dù hợp đồng đã được công chứng, doanh nghiệp bảo hiểm vẫn có quyền từ chối chi trả do sự kiện bảo hiểm xảy ra trước thời điểm hợp đồng có hiệu lực.
Lưu ý khi công chứng hợp đồng bảo hiểm
Cần ghi nhận rõ ràng thời điểm hiệu lực và thời điểm phát sinh trách nhiệm bảo hiểm
Không đồng nhất thời điểm công chứng với thời điểm được bảo hiểm
Công chứng viên cần giải thích rõ giới hạn giá trị pháp lý của việc công chứng
Hồ sơ công chứng phải thể hiện đầy đủ nội dung hợp đồng, phụ lục và điều khoản loại trừ
Thời điểm công chứng trong hợp đồng bảo hiểm không phải là yếu tố quyết định duy nhất đối với hiệu lực và trách nhiệm bảo hiểm, nhưng lại có giá trị quan trọng trong việc xác định ý chí giao kết, nghĩa vụ cung cấp thông tin và giá trị chứng cứ của hợp đồng. Việc nhận diện đúng vai trò của thời điểm công chứng giúp các bên phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm tính minh bạch trong quan hệ bảo hiểm.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
