Công chứng hợp đồng trong giai đoạn thực hiện nghĩa vụ thuế là tình huống phổ biến trong các giao dịch dân sự, đặc biệt là hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở, tặng cho tài sản có đăng ký. Trên thực tế, không ít trường hợp hợp đồng đã được công chứng nhưng các bên chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế, dẫn đến hiểu nhầm về hiệu lực hợp đồng và quyền, nghĩa vụ phát sinh. Bài viết phân tích rõ mối quan hệ giữa công chứng hợp đồng và giai đoạn thực hiện nghĩa vụ thuế, từ đó làm rõ các rủi ro pháp lý thường gặp và hướng xử lý phù hợp.
Nghĩa vụ thuế trong các hợp đồng bắt buộc công chứng
Đối với nhiều loại hợp đồng, đặc biệt là hợp đồng liên quan đến nhà đất, nghĩa vụ thuế và lệ phí phát sinh song song với việc giao kết hợp đồng, bao gồm:
Thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng, tặng cho
Lệ phí trước bạ
Các khoản phí, lệ phí hành chính liên quan đến đăng ký biến động
Theo “Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, sửa đổi bổ sung năm 2012” và “Nghị định 10/2022/NĐ-CP”, nghĩa vụ thuế là nghĩa vụ tài chính bắt buộc, độc lập với việc các bên đã hay chưa hoàn tất các thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng.
Tuy nhiên, nghĩa vụ thuế không phải là điều kiện làm phát sinh hay làm mất hiệu lực của hợp đồng công chứng, nếu pháp luật không quy định khác.
Hiệu lực của hợp đồng được công chứng khi chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp luật có quy định khác.
Như vậy, về nguyên tắc:
Hợp đồng có hiệu lực pháp lý ngay từ thời điểm công chứng
Việc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế không làm hợp đồng vô hiệu
Các quyền và nghĩa vụ dân sự cơ bản của các bên đã được xác lập
Cần phân biệt rõ giữa hiệu lực của hợp đồng và điều kiện để thực hiện các thủ tục hành chính tiếp theo (như sang tên, đăng ký biến động), bởi nghĩa vụ thuế thường gắn với giai đoạn sau công chứng.
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn đang thực hiện nghĩa vụ thuế có được không?
Không có quy định cấm công chứng khi nghĩa vụ thuế chưa hoàn thành
Pháp luật hiện hành không có quy định nào yêu cầu các bên phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi công chứng hợp đồng. Công chứng viên chỉ kiểm tra:
Những rủi ro pháp lý thường gặp trong giai đoạn thực hiện nghĩa vụ thuế
Nhầm lẫn giữa công chứng và hoàn tất giao dịch
Nhiều bên cho rằng sau khi công chứng và nộp thuế, giao dịch đã “xong”, trong khi trên thực tế:
Quyền sử dụng đất chỉ chuyển dịch khi đăng ký tại cơ quan đăng ký đất đai
Nghĩa vụ thuế chỉ là điều kiện tài chính, không phải điều kiện xác lập quyền
Việc hiểu sai có thể dẫn đến tranh chấp về thời điểm bàn giao tài sản hoặc thanh toán.
Chậm thực hiện nghĩa vụ thuế làm phát sinh trách nhiệm dân sự
Nếu hợp đồng quy định rõ thời hạn thực hiện nghĩa vụ thuế mà một bên không thực hiện, thì bên đó có thể bị coi là vi phạm nghĩa vụ theo “Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015”, dù hợp đồng đã được công chứng hợp pháp.
Vai trò của công chứng viên khi hợp đồng gắn với nghĩa vụ thuế
Trong thực tiễn, công chứng viên thường:
Giải thích rõ cho các bên về trình tự: công chứng – kê khai thuế – đăng ký biến động
Ghi nhận thỏa thuận về việc phân chia nghĩa vụ thuế trong hợp đồng
Cảnh báo rủi ro nếu chậm hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có trách nhiệm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, trong đó việc làm rõ hệ quả pháp lý của nghĩa vụ thuế là nội dung quan trọng.
Khuyến nghị khi công chứng hợp đồng trong giai đoạn thực hiện nghĩa vụ thuế
Để hạn chế tranh chấp và rủi ro, các bên nên:
Quy định rõ trong hợp đồng bên nào chịu nghĩa vụ thuế, thời hạn thực hiện
Không nhầm lẫn giữa hiệu lực hợp đồng và hiệu lực chuyển quyền
Chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế ngay sau khi công chứng
Trao đổi đầy đủ với công chứng viên về các nghĩa vụ tài chính liên quan
Kết luận
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn thực hiện nghĩa vụ thuế là hoạt động hợp pháp và phổ biến trong thực tiễn giao dịch dân sự. Thời điểm công chứng xác lập hiệu lực pháp lý của hợp đồng, trong khi nghĩa vụ thuế là bước tiếp theo nhằm hoàn thiện giao dịch về mặt tài chính và hành chính. Việc hiểu đúng mối quan hệ này giúp các bên tránh được tranh chấp, bảo đảm an toàn pháp lý và thực hiện giao dịch một cách hiệu quả, đúng quy định.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
