Thời điểm công chứng trong hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá theo thời gian là vấn đề pháp lý thường gây tranh chấp trong thực tiễn giao dịch, đặc biệt đối với hợp đồng mua bán, chuyển nhượng nhà đất, hợp đồng dài hạn. Việc xác định sai hoặc hiểu chưa đầy đủ về thời điểm công chứng có thể dẫn đến tranh cãi về mức giá áp dụng, hiệu lực hợp đồng và nghĩa vụ tài chính của các bên. Bài viết phân tích chuyên sâu vai trò của thời điểm công chứng khi hợp đồng có cơ chế điều chỉnh giá theo thời gian, trên cơ sở pháp luật hiện hành và thực tiễn giải quyết tranh chấp.
>>> Xem thêm: Bí quyết tránh bị lừa khi công chứng hợp đồng mua bán tại văn phòng công chứng
Điều khoản điều chỉnh giá theo thời gian trong hợp đồng là gì?
Điều khoản điều chỉnh giá theo thời gian là thỏa thuận cho phép giá trị hợp đồng được thay đổi dựa trên một hoặc nhiều yếu tố phát sinh sau khi ký kết, ví dụ:
Thời điểm thanh toán kéo dài
Biến động giá thị trường
Chỉ số giá, lãi suất, chính sách pháp luật
Mốc thời gian nhất định được các bên xác định trước
Về bản chất, đây là điều khoản động, làm cho giá hợp đồng không cố định tại một thời điểm duy nhất mà có thể thay đổi trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo “Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015”, hợp đồng là sự thỏa thuận về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Do đó, điều khoản điều chỉnh giá hoàn toàn hợp pháp nếu không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội.
Thời điểm công chứng trong hợp đồng được xác định như thế nào?
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Đối với hợp đồng bắt buộc công chứng (như hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất), thời điểm công chứng là mốc:
Xác lập giá trị pháp lý đầy đủ của hợp đồng
Làm phát sinh hiệu lực ràng buộc đối với các bên
Được sử dụng làm căn cứ giải quyết tranh chấp
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: thời điểm công chứng không mặc nhiên là thời điểm “chốt giá cuối cùng” nếu hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá theo thời gian.
Mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và điều khoản điều chỉnh giá
Công chứng xác nhận nội dung thỏa thuận, không “đóng băng” giá
Công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng tại thời điểm công chứng, bao gồm cả điều khoản điều chỉnh giá. Khi công chứng, công chứng viên:
Không xác định giá trị tương lai
Không can thiệp vào cơ chế điều chỉnh giá
Chỉ xác nhận các bên đã tự nguyện thỏa thuận rõ ràng về cách điều chỉnh giá
Do đó, thời điểm công chứng chỉ xác lập hiệu lực của thỏa thuận điều chỉnh giá, chứ không phải là thời điểm duy nhất để xác định mức giá áp dụng.
Giá được xác định theo thời điểm nào?
Việc xác định giá áp dụng phụ thuộc vào:
Nội dung cụ thể của điều khoản điều chỉnh giá
Mốc thời gian được các bên lựa chọn (thời điểm thanh toán, thời điểm bàn giao, thời điểm hoàn tất thủ tục pháp lý…)
Ví dụ, nếu hợp đồng ghi rõ: “Giá chuyển nhượng được điều chỉnh theo giá thị trường tại thời điểm thanh toán đủ”, thì dù hợp đồng đã được công chứng trước đó, giá áp dụng vẫn là giá tại thời điểm thanh toán, không phải tại thời điểm công chứng.
Rủi ro pháp lý nếu điều khoản điều chỉnh giá không rõ ràng
Tranh chấp về giá do hiểu khác nhau về thời điểm áp dụng
Thực tiễn cho thấy nhiều hợp đồng chỉ ghi chung chung: “Giá có thể điều chỉnh theo biến động thị trường” nhưng không xác định rõ:
Căn cứ điều chỉnh
Thời điểm điều chỉnh
Cách xác định giá mới
Khi đó, thời điểm công chứng thường bị một bên viện dẫn làm căn cứ “chốt giá”, trong khi bên kia cho rằng giá phải điều chỉnh theo thời điểm thực hiện nghĩa vụ.
Khó khăn trong giải quyết tranh chấp tại Tòa án
Trong trường hợp tranh chấp, Tòa án sẽ căn cứ vào:
Nội dung hợp đồng đã được công chứng
Ý chí chung của các bên tại thời điểm giao kết
Nguyên tắc giải thích hợp đồng theo “Điều 404 Bộ luật Dân sự 2015”
Nếu điều khoản điều chỉnh giá thiếu rõ ràng, thời điểm công chứng không đủ để xác định chính xác giá, dẫn đến nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu một phần hoặc phải định giá lại theo phán quyết của Tòa.
Vai trò của công chứng viên trong hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá
Công chứng viên có trách nhiệm:
Giải thích rõ cho các bên về hệ quả pháp lý của điều khoản điều chỉnh giá
Yêu cầu làm rõ mốc thời gian áp dụng giá
Ghi nhận đầy đủ ý chí của các bên vào hợp đồng
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải hành nghề trung thực, khách quan, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Việc để điều khoản điều chỉnh giá mơ hồ có thể làm phát sinh trách nhiệm nghề nghiệp nếu gây thiệt hại.
Khuyến nghị khi công chứng hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá theo thời gian
Để hạn chế rủi ro, khi công chứng hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá, các bên nên:
Xác định rõ thời điểm áp dụng giá (không nhầm lẫn với thời điểm công chứng)
Quy định cụ thể cách xác định giá điều chỉnh
Ghi nhận rõ mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và thời điểm phát sinh giá trị thanh toán
Trao đổi kỹ với công chứng viên trước khi ký và công chứng hợp đồng
Thời điểm công chứng trong hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá theo thời gian là mốc xác lập hiệu lực pháp lý của thỏa thuận, nhưng không đồng nghĩa với việc cố định giá hợp đồng. Giá trị áp dụng phụ thuộc chủ yếu vào nội dung điều khoản điều chỉnh giá và thời điểm mà các bên đã thỏa thuận. Việc hiểu đúng vai trò của thời điểm công chứng giúp các bên phòng tránh tranh chấp, đồng thời nâng cao tính an toàn pháp lý cho các giao dịch có giá trị lớn và thời gian thực hiện kéo dài.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
