Trong các giao dịch dân sự và thương mại hiện nay, tài sản hình thành từ vốn vay ngày càng được sử dụng phổ biến làm đối tượng giao dịch hoặc bảo đảm nghĩa vụ. Tuy nhiên, do đặc thù tài sản chưa tồn tại hoặc chưa hoàn thiện tại thời điểm giao kết, việc xác định thời điểm công chứng trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu lực và mức độ an toàn pháp lý của hợp đồng. Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp phát sinh chỉ vì hợp đồng được công chứng khi tài sản chưa đủ điều kiện pháp lý. Do đó, phân tích thời điểm công chứng trong hợp đồng liên quan đến tài sản hình thành từ vốn vay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với cả bên vay, bên cho vay và công chứng viên.
>>> Xem thêm: Góc nhìn thú vị: Công chứng viên trong văn phòng công chứng nghĩ gì về nghề của họ?
Tài sản hình thành từ vốn vay dưới góc độ pháp lý

Khái niệm tài sản hình thành từ vốn vay
Bộ luật Dân sự 2015 không định nghĩa trực tiếp “tài sản hình thành từ vốn vay”, nhưng có thể hiểu đây là:
-
Tài sản được tạo lập từ khoản tiền vay hợp pháp
-
Tài sản chưa tồn tại hoặc đang trong quá trình hình thành tại thời điểm giao kết hợp đồng
Theo “Điều 108 Bộ luật Dân sự 2015”, tài sản bao gồm:
“vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản”.
Tài sản hình thành trong tương lai là một dạng tài sản được pháp luật thừa nhận, nhưng việc xác lập giao dịch đối với loại tài sản này phải đáp ứng điều kiện nhất định.
Các hợp đồng thường liên quan đến tài sản hình thành từ vốn vay
Trong thực tiễn công chứng, tài sản hình thành từ vốn vay thường xuất hiện trong:
-
Hợp đồng thế chấp tài sản hình thành trong tương lai
-
Hợp đồng mua bán tài sản hình thành từ vốn vay
-
Hợp đồng góp vốn bằng tài sản hình thành trong tương lai
-
Hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ hợp đồng vay
Mỗi loại hợp đồng đòi hỏi cách tiếp cận khác nhau về thời điểm công chứng.
Ý nghĩa pháp lý của thời điểm công chứng đối với tài sản hình thành từ vốn vay
Thời điểm công chứng và sự tồn tại pháp lý của tài sản
Theo “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”, một trong các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự là:
“đối tượng của giao dịch không bị pháp luật cấm”.
Đối với tài sản hình thành từ vốn vay, tại thời điểm công chứng cần xác định:
-
Tài sản đã được xác định rõ về đặc điểm, vị trí, phạm vi hay chưa
-
Nguồn vốn vay có hợp pháp không
-
Việc hình thành tài sản có bị hạn chế bởi điều cấm hoặc điều kiện pháp luật không
Nếu tại thời điểm công chứng, tài sản chưa đủ yếu tố xác định, hợp đồng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
>>> Xem thêm: Tư vấn miễn phí từ dịch vụ làm sổ đỏ: Có thật sự hiệu quả?
Thời điểm công chứng và quyền định đoạt tài sản hình thành từ vốn vay
Theo “Điều 295 Bộ luật Dân sự 2015”, tài sản hình thành trong tương lai có thể được dùng để bảo đảm nghĩa vụ.
Tuy nhiên, quyền định đoạt chỉ phát sinh khi:
-
Chủ thể có quyền đối với tài sản đó
-
Không có thỏa thuận hạn chế định đoạt trong hợp đồng vay
Vì vậy, công chứng viên phải đánh giá tại thời điểm công chứng:
-
Bên vay có quyền định đoạt tài sản hình thành từ vốn vay hay không
-
Có điều khoản ràng buộc từ bên cho vay hoặc tổ chức tín dụng không
Thời điểm công chứng và hiệu lực hợp đồng liên quan đến tài sản hình thành từ vốn vay
Hiệu lực hình thức của hợp đồng
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2024”, văn bản công chứng:
“có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu”.
Tuy nhiên, hiệu lực hình thức này không loại trừ khả năng hợp đồng bị tuyên vô hiệu nếu nội dung vi phạm pháp luật tại thời điểm công chứng.
Phân biệt thời điểm công chứng và thời điểm phát sinh quyền đối với tài sản
Trong nhiều trường hợp:
-
Hợp đồng được công chứng khi tài sản chưa hình thành
-
Quyền đối với tài sản chỉ phát sinh sau khi tài sản hoàn thành
Nếu không phân biệt rõ hai mốc thời gian này, các bên dễ nhầm lẫn về phạm vi quyền và nghĩa vụ, dẫn đến tranh chấp.
Rủi ro pháp lý khi xác định sai thời điểm công chứng
Các rủi ro thường gặp gồm:
-
Hợp đồng bị vô hiệu do đối tượng giao dịch chưa tồn tại hợp pháp
-
Quyền bảo đảm không được pháp luật bảo vệ
-
Tranh chấp giữa các bên cho vay, bên mua và bên thứ ba
Đặc biệt, thời điểm công chứng thường được Tòa án sử dụng làm căn cứ xác định lỗi và trách nhiệm của các bên.
Trách nhiệm của công chứng viên trong việc kiểm soát thời điểm công chứng

Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có nghĩa vụ:
-
Kiểm tra tính hợp pháp của hồ sơ
-
Từ chối công chứng nếu hợp đồng vi phạm pháp luật
Đối với hợp đồng liên quan đến tài sản hình thành từ vốn vay, công chứng viên cần:
-
Kiểm tra hợp đồng vay và điều khoản hạn chế
-
Xác định tiến độ hình thành tài sản
-
Ghi nhận rõ đặc điểm tài sản tại thời điểm công chứng trong hồ sơ lưu trữ
>>> Xem thêm: Công chứng ngoài giờ hành chính hỗ trợ dịch vụ tận nơi ca tối
Ví dụ thực tiễn
Một cá nhân vay vốn ngân hàng để xây dựng nhà ở và ký hợp đồng thế chấp “ngôi nhà hình thành trong tương lai”. Hợp đồng được công chứng khi công trình chưa được cấp phép xây dựng.
Khi phát sinh tranh chấp, Tòa án xác định tại thời điểm công chứng, tài sản chưa đủ điều kiện hình thành hợp pháp, nên hợp đồng thế chấp bị tuyên vô hiệu. Thời điểm công chứng trở thành căn cứ mấu chốt để giải quyết vụ việc.
Khuyến nghị pháp lý
-
Chỉ công chứng khi tài sản hình thành từ vốn vay có căn cứ pháp lý rõ ràng
-
Phân biệt rõ thời điểm công chứng và thời điểm phát sinh quyền đối với tài sản
-
Kiểm tra kỹ các hạn chế định đoạt trong hợp đồng vay
-
Công chứng viên cần thận trọng với tài sản hình thành trong tương lai
Kết luận
Thời điểm công chứng trong hợp đồng liên quan đến tài sản hình thành từ vốn vay là yếu tố có tính quyết định đối với hiệu lực và mức độ an toàn pháp lý của giao dịch. Việc xác định đúng thời điểm không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn hạn chế rủi ro tranh chấp và trách nhiệm nghề nghiệp cho công chứng viên. Trong bối cảnh các giao dịch tín dụng ngày càng phức tạp, tuân thủ chặt chẽ yêu cầu về thời điểm công chứng là yêu cầu mang tính bắt buộc.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Lưu trữ hồ sơ công chứng quyền khai thác tài nguyên
>>> Công chứng văn bản từ chối nhận di sản khi di sản là tiền gửi ngân hàng
>>> Công chứng ngoài trụ sở hợp đồng ủy quyền tại nơi cư trú
>>> Dịch vụ làm sổ hồng trọn gói sang tên cho người nước ngoài mua nhà
>>> Công chứng tặng cho quyền sử dụng đất giữa người thân có miễn thuế không?
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com












