Thuê nhà không công chứng có giá trị pháp lý không?
Trong thực tế giao dịch dân sự, việc thuê nhà không công chứng diễn ra rất phổ biến, đặc biệt trong các giao dịch thuê nhà để ở, thuê phòng trọ, thuê nhà ngắn hạn. Nhiều người băn khoăn liệu hợp đồng thuê nhà không được công chứng thì có giá trị pháp lý hay không, có bị Tòa án tuyên vô hiệu khi phát sinh tranh chấp hay không.
Để trả lời chính xác câu hỏi “Hợp đồng thuê nhà không công chứng có bị vô hiệu không?”, cần căn cứ vào quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nhà ở 2023, đồng thời phân tích rõ từng trường hợp áp dụng trên thực tiễn.
>>> Xem thêm: Hãy để văn phòng công chứng giúp bạn hoàn tất thủ tục nhanh và đúng luật.
1. Quy định pháp luật về hình thức hợp đồng – Thuê nhà không công chứng
1.1. Khái niệm hợp đồng thuê nhà
Theo Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng thuê tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê sử dụng trong một thời hạn, bên thuê phải trả tiền thuê.
Nhà ở là một loại tài sản đặc biệt, nên việc thuê nhà còn chịu sự điều chỉnh của Luật Nhà ở.
1.2. Hình thức hợp đồng thuê nhà theo Luật Nhà ở
Căn cứ Điều 164 Luật Nhà ở 2023, các giao dịch về nhà ở phải lập thành văn bản. Riêng đối với hợp đồng thuê nhà ở, pháp luật quy định:
Hợp đồng thuê nhà không bắt buộc phải công chứng, chứng thực, trừ trường hợp các bên có nhu cầu hoặc pháp luật có quy định khác.
Như vậy, về nguyên tắc:
Hợp đồng thuê nhà chỉ cần lập thành văn bản.
Việc công chứng là quyền lựa chọn, không phải nghĩa vụ bắt buộc.
Điều này đồng nghĩa với việc thuê nhà không công chứng vẫn phù hợp với quy định pháp luật.
2. Thuê nhà không công chứng có vi phạm pháp luật không?
2.1. Không công chứng không đồng nghĩa với vi phạm pháp luật
Theo quy định nêu trên, nếu pháp luật không bắt buộc phải công chứng thì việc các bên không thực hiện công chứng không bị coi là vi phạm pháp luật.
Hợp đồng thuê nhà vẫn hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự;
Các bên hoàn toàn tự nguyện khi giao kết;
Nội dung hợp đồng không trái pháp luật, đạo đức xã hội;
Hình thức hợp đồng phù hợp quy định (lập thành văn bản).
2.2. Khi nào việc không công chứng có thể gây rủi ro?
Mặc dù không bắt buộc, nhưng trong một số trường hợp thực tế:
Làm thủ tục đăng ký trụ sở doanh nghiệp;
Xin giấy phép kinh doanh;
Vay vốn ngân hàng;
Giải quyết tranh chấp có yếu tố chứng cứ phức tạp;
… thì hợp đồng thuê nhà được công chứng sẽ giúp tăng giá trị chứng minh, hạn chế tranh chấp và thuận lợi hơn trong thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, đây là yêu cầu thực tiễn, không phải căn cứ để kết luận rằng thuê nhà không công chứng là trái luật.
>>> Xem thêm: Đừng để việc thiếu sót giấy tờ khiến hồ sơ bị trả lại – hãy nhờ dịch vụ làm sổ đỏ kiểm tra trước giúp bạn.
3. Thuê nhà không công chứng có bị vô hiệu không?
3.1. Điều kiện làm phát sinh hiệu lực của hợp đồng
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, một giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng đủ:
Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự;
Chủ thể tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện;
Mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội;
Hình thức phù hợp quy định của luật (nếu pháp luật có yêu cầu).
Trong khi đó, pháp luật không bắt buộc công chứng đối với hợp đồng thuê nhà, nên việc không công chứng không làm hợp đồng vô hiệu.
3.2. Khi nào hợp đồng thuê nhà có thể bị vô hiệu?
Hợp đồng thuê nhà có thể bị tuyên vô hiệu nếu:
Một bên không có năng lực hành vi dân sự;
Giao kết do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép;
Nội dung hợp đồng vi phạm điều cấm (ví dụ: cho thuê nhà không đủ điều kiện pháp lý, nhà đang bị kê biên, tranh chấp);
Không tuân thủ hình thức bắt buộc trong trường hợp pháp luật yêu cầu bắt buộc (không áp dụng cho thuê nhà thông thường).
Do đó, thuê nhà không công chứng không phải là căn cứ làm hợp đồng vô hiệu.
4. Ví dụ minh họa thực tế về thuê nhà không công chứng
Ví dụ 1: Thuê nhà để ở
Anh A cho chị B thuê căn nhà để ở trong thời hạn 12 tháng. Hai bên ký hợp đồng bằng văn bản, có đầy đủ chữ ký, nội dung rõ ràng nhưng không công chứng.
Sau 6 tháng, phát sinh tranh chấp về tiền thuê. Chị B khởi kiện ra Tòa án.
👉 Trường hợp này:
Hợp đồng vẫn có hiệu lực pháp luật.
Tòa án vẫn căn cứ hợp đồng để giải quyết tranh chấp.
Việc không công chứng không làm hợp đồng vô hiệu.
Ví dụ 2: Thuê nhà làm trụ sở công ty
Công ty X thuê nhà của ông Y làm văn phòng, hợp đồng ký tay không công chứng. Khi làm thủ tục đăng ký trụ sở doanh nghiệp, cơ quan đăng ký yêu cầu hợp đồng phải được công chứng.
👉 Trường hợp này:
Hợp đồng không bị vô hiệu.
Tuy nhiên, để hoàn thiện hồ sơ hành chính, hai bên cần bổ sung công chứng theo yêu cầu cơ quan quản lý.
>>> Xem thêm: Những lưu ý pháp lý khi bạn thực hiện việc Kiểm tra sổ đỏ giả trước khi ký hợp đồng
5. Kết luận
✔ Thuê nhà không công chứng không bị vô hiệu nếu hợp đồng được lập bằng văn bản, nội dung hợp pháp và các bên tự nguyện giao kết. ✔ Pháp luật hiện hành không bắt buộc công chứng đối với hợp đồng thuê nhà thông thường. ✔ Việc công chứng chỉ mang tính khuyến khích nhằm tăng giá trị chứng cứ, hạn chế rủi ro tranh chấp. ✔ Hợp đồng chỉ bị vô hiệu khi vi phạm các điều kiện có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự, không phải vì lý do không công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
